17 Sinh lý hệ thần kinh vận động 🆗

21問 • 1年前

問題一覧

1. Chức năng vận động của tủy sống 🆗 thành phần 1.1. Đơn vị vận động Các nơron vận động tuỷ sống nằm ở sừng trước tuỷ và gồm có hai loại: - Nơron vận động alpha: sợi trục lớn thuộc loại Aa (đường kính 9 - 20 um) chi phối các sợi cơ vân lớn. -Mỗi sợi trục bị kích thích gây co từ vài ba sợi đến hàng trăm sợi cơ vân. -Sợi trục của nơron alpha và số sợi cơ vân do nó chi phối là một đơn vị vận động. -Noron vận động gamma: nhỏ hơn, nằm gần nơron alpha, có số lượng bằng khoảng một nửa số nơron alpha -Sợi trục thuộc loại Ay (đường kính khoang 5um) đi theo rễ trước tới chi phối các sợi cơ của suốt cơ để duy trì trương lực cơ. 🆗 tuỷ sống có tế bào Renshaw: tê bào ức chế, truyền tín hiệu ức chế qua nhánh nối ngang đến các nơron vận động xung quanh nơron bị kích thích, tác dụng ức chế bên. 🆗 Xung động thần kinh của nơron alpha và nơron gamma theo sợi trục tới các đầu tận cùng, làm giải phóng chất dẫn truyển trung gian là acetylcholin, gây khử cực ở tế bào cơ và làm co cơ. 🆗 Sợi cơ. Tất cả các sợi cơ của một đơn vị vận động đều thuộc vào một loại / phân chia theo tính chất hóa học và đặc điểm co của sợi cơ. Có các loại sợi sau: 🆗 Sợi co nhanh: sợi cơ (tế bào cơ) có kích thước lớn, tạo ra lực co mạnh. - co nhanh do các cầu nối có hoạt tính ATPase mạnh và do mạng lưới nội cơ tương tái hấp thu ion Ca2+ nhanh. - chóng mỏi vì có ít ty thể (mitochondria) -.Mỏi cơ xuất hiện khi dự trữ glycogen trong cơ giảm. -Do sợi cơ không chuyển hóa theo con đường oxy hóa( vì ít ty thể ) nên có ít mao mạch tới các sợi cơ này. 🆗 Sợi co chậm: - nhỏ, không tạo ra lực lớn co lâu - nhỏ tạo điểu kiện oxy vào sâu trong tế bào và các chất chuyển hóa dễ được đào thải khỏi -Tổc độ co chậm do các cầu nối có hoạt tính ATPase yếu và do mạng lưới nội cơ tương tái hấp thu ion Ca2+ chậm. -có thể gây hiện tượng cộng kích thích và làm cơ co cứng. (Do thời gian co của cơ dài nên kích thích cơ với tần số thấp ) -Cơ co lâu không bị mỏi ( là do nguồn ATP chủ yếu của cơ là từ chuyển hóa theo con đường oxy hóa. ) -Do đòi hỏi nhiều oxy nên mao mạch đến các sợi cơ này nhiều. -Hoạt tính ATPase yếu và tái hấp thu calci chậm ở sợi cơ loại này không đòi hỏi phải có nhiều ATP. 🆗 Sợi có tính chất của cả hai loại sợi trên. 🆗 1.1.2 Đặc điểm của đơn vị vận dộng -Trong một cơ có nhiều đơn vị vận động; có đơn vị chỉ có một vài sợi cơ, có đơn vị có tới hàng nghìn sợi cơ. -Đơn vị vận động ở cơ thực hiện các động tác chính xác (ví dụ các cơ cử động ngón tay, cơ vận nhãn,...) nhỏ hơn ở các cơ lớn thực hiện các đọng tác của một phần rộng của cơ thể hay để giữ tư thế. -Khi nơron alpha của đơn vị vận động hưng phấn thì tất cả các sợi cơ của đơn vị vận động đó đều co. -Các sợi cơ của một đơn vị vận động được phân bố rải rác trong cả khối cơ nên lực co do chúng tạo ra cũng được phân bô rải rác. 🆗 1.1.3 Huy động đơn vị vận dộng trong co cơ -Thứ tự huy động giúp kiem soát vận động. -nhỏ được huy động trước các đơn vị vận động lớn do dễ bị kích thích hơn -số lượng các nơron vận động được huy động tùy thuộc vào tính chất của động tác. -Ví dụ, để thực hiện các động tác chính xác, không đòi hỏi lực co cơ lớn thì vỏ não chỉ kích thích tối thieu đến các nơron vận động và chỉ gây hưng phấn ở các đơn vị vận động nhỏ do vậy cơ sẽ lâu bị mỏi.

Tổng quan cấu tạo/ tên gọi 🆗 về cơ - suốt cơ: Chúng được tạo thành từ khoảng 3-12 các sợi cơ vân rất mảnh gọi là sợi nội suốt / ở quanh các sợi lớn hơn gọi là sợi ngoại suốt. - sợi nội suốt : là sợi cơ vân , tập hợp tạo nên suốt cơ - sợi nội suốt được phân loại thành / sợi túi nhân / và / sợi chuỗi nhân / - nói “sợi” cơ vân là chỉ 1 tế bào cơ vân còn được phân thành sợi co nhanh và sợi co chậm - nói cơ vân mà không có từ “sợi “ , là tập hợp nhiều cơ vân như khối cơ cánh tay ,.. , suốt cơ nằm ở phần bụng cơ vân 🆗 về thần kinh - cơ noron cảm giác và noron vận động - noron vận động được gọi bằng tiếng la mã : noron alpha và noron gamma - noron cảm giác được gọi bằng số : sợi sơ cấp ( Ia ) và sợi thứ cấp ( sợi 2 ) - trên cơ vân có rất nhiều receptor được chia làm 2 loại: (1) suốt cơ được phân bố ở phần bụng cơ và gửi các thông tin về chiều dài hoặc mức độ thay đổi chiều dài của cơ lên tủy sống. (2) thụ cảm thể golgi được phân bố ở vùng gân cơ, dẫn truyền thông tin về trương lực hoặc mức độ thay đổi trương lực. 🆗 chi phối - noron vận động alpha chi phối sợi cơ vân lớn ( sợi ngoại suốt ) , kích thích gây co sợi ngoại suốt - noron vận động gamma chi phối sợi nội suốt ( chỉ nằm ở phần bụng của cơ vân ) - kích thích gây co sợi nội suốt - sợi cảm giác 1a đi đến phần trung tâm tất cả sợi nội suốt ( gồm túi nhân và chuỗi nhân ) - sợi cảm giác 2 chỉ đi tới phần trung tâm sợi chuỗi nhân 🆗 so sánh noron vận động alpha và noron vận động gamma - noron vận động alpha là con đường chung cuối cùng , vừa tích hợp , vừa ly tâm ( vừa truyền vào tế bào renshaw , vừa truyền đi gây đáp ứng co cơ ) - noron vận động alpha gây cơ sợi ngoại suốt / trong khi gamma gây co sợi nội suốt / thường sẽ cùng giãn hoặc cùng co để duy trì độ mềm mại

1.2. Chức năng vận động của tủy sống và các phản xạ tuy

1.2.1 phản xạ căng cơ 🆗 Phản xạ căng cơ: - co cơ khi cơ bị kéo giãn ra. Ví dụ, gõ búa phản xạ vào gân cơ tứ đầu làm cơ này giãn , phản xạ gây co cơ này nên cẳng chân đang gấp sẽ duỗi ra. 🆗 Receptor của phản xạ căng cơ là suốt cơ -Số lượng suốt trong mỗ cơ phụ thuộc vào từng loại cơ: thực hiện động tác tinh tế chính xác có nhiều suốt hơn là để duy trì tư thế. -Trong suốt cơ có các sợi cơ nôi suốt chỉ có khả năng co ở 2 đầu (dưới tác dụng của nơron vận động gamma) còn phần trung tâm thì có các sợi thần kinh cảm giác và thần kinh vận động. 🆗 Các sợi cơ nội suốt nằm trong suốt cơ -là các sợi cơ vân rất mảnh chỉ có hai đầu sợi là có kha năng co rút (phần giữa có rất ít hoặc không có xơ actin và xơ myosin nên) -Có hai loại sợi chính là sợi có túi nhân và sợi có chuỗi nhân -Sơi có túi nhân dài 7 mm, đưòng kính 30 um các nhân tập trung vùng giữa làm nay phồng lên như một cái túi, mỗi suốt có 2 - 5 sợi loại này. -Sợi co chuỗi nhân dai 4 mm, đường kính 15 um, các nhân xếp nối thành một hàng /trong moi suốt có khoảng 6-10 sợi. -Mô liên kết bao quanh suốt liên tục với mô liên kết cua sợi ngoại suốt. sợi ngoại suốt co thì sợi nội suốt ngắn lại, keo căng thì sợi nội suốt dài ra. Như vậy, chiểu dài của suốt thay đoi theo chiêu dài của cơ. 🆗 sợi cảm giác xuất phát từ suốt thần kinh cơ có 2 loại -sợi sơ cấp : to ( nhóm la) có các nhánh tới tất cả mọị sợi cơ nội suốt ( cả chuỗi nhân và túi nhân ) phần trung tâm. - sợi thứ cấp là các sợi nhóm II, nhỏ hơn, chỉ tới và tận cùng ở hai đầu các sợi có chuỗi nhân. -Phần nhận cảm giác của suốt nằm ở phần trung tâm suốt. 🆗 Sợi vận động đi tới suốt là sợi gamma, sợi trục thuộc nhóm Ay. Có hai loại sợi gamma. Sợi gamma động chi phối sợi có túi nhân và làm tăng độ nhạy cảm của sợi la khi bị kéo căng. Sợi gamma tĩnh chi phối các sợi có chuỗi nhân và làm tăng hoạt tính trương lực của sợi la ở mọi độ dài của cơ. 🆗 1.2.1.2 Cung phản xạ căng cơ: 🆗 vai trò sợi vận động alpha và sợi gamma - khi cả khối cơ bị kéo dài hoặc co lại sẽ kích thích trung tâm suốt chứa sợi cảm giác 1a - sợi cảm giác 1a sẽ kích thích noron vận động alpha chi phối cơ ngoại suốt và noron vận động gamma chi phối cơ nội suốt, gây co cả khối cơ - noron alpha bị kích thích thì lại truyền tin đến tế bào renshaw bên cạnh ức chế lại nó - tóm lại cơ vân bị kéo dài ra đột ngột sẽ gây phản xạ co lại - noron gamma và alpha chi phối khiến cơ co và giãn cùng lúc duy trì độ mềm mại cơ khi chuyển động - do dẫn truyền sợi 1a lớn , cung phản xạ căng cơ là loại đơn synap( chỉ gồm noron 1a và noron alpha) nên phản xạ nhanh 🆗 tương tự khi cả khối cơ đột ngột ngắn lại sẽ kích thích thụ thể golgi ở đầu gân thay vì trung tâm . Từ đó sẽ ức chế làm cơ giãn da 🆗 ý nghĩa phản xạ căng cơ -sự thay đổi về chiều dài cơ luôn được báo về từ sợi 1a , các động tác được thực hiện liên tục , mềm mại chứ không run rẩy

1.2.2 phản xạ gân - tại gân có thụ thể golgi - 10-15 sợi cơ nối với thụ thể golgi - co cơ sẽ kích thích thụ thể golgi sẽ gây ức chế co cơ nhờ ức chế noron Alpha vận động - thông tin ức chế từ gân ( golgi) và kích thích co cơ từ suốt cơ ( sợi 1a ) truyền theo bó tuỷ tiểu não sau - sợi nào yếu thì kích thích, sợi nào mạnh thì ức chế -phản xạ gân mang tính chất tiết đoạn , nghĩa là mỗi đốt tuỷ là trung tâm phản xạ gân 1 vùng - sợi dẫn truyền từ phản xạ gân là sợi Aa ( nhanh )

1.2.3 phản xạ rút lui - 1 vùng kích thích , phản xạ gấp chi vùng đó lại - sợi cảm giác là A gamma và sợi C - cung phản xạ này gồm 3-5 noron - mạng phân kỳ , mạng ức chế cơ đối lập , mạng lặp lại 🆗 phản xạ rút lui có 5 đặc điểm - thời gian tiềm tàng dài do sợi dẫn truyền là A gamma và C và nhiều synap - vẫn còn đáp ứng mặc dù không bị kích thích chờ não quyết định ( phụ thuộc tác nhân mạnh hay yếu do noron trung gian) - cơ kích thích thì gặp , cơ đối bên thì ức chế - phản xạ duỗi chéo : chi kích thích gấp còn chi đối diện duỗi ra ( do noron trung gian bắt chéo sang bên đối diện ) - lan toả : nếu kích thích nhẹ chỉ nơi chạm vào đáp ứng , mạnh thì cả toàn thân

1.2.4 phản xạ duỗi chéo - xảy ra sau 0,2-0,5 giây sau khi bị kích thích - phối hợp chi đưa cả cơ thể ra xa tác nhân gây đau - là con đường cùng với phản xạ gấp hay phản xạ rút lui ( sợi a gamma và C )

1.2.5 phản xạ da - khi gãi 1 số nơi ( bụng , bìu ) sẽ gây co cơ gần đó hoặc dưới đó - phản xạ 3 noron - đi theo bó tuỷ - đồi thị trước - phản xạ babinski : gãi ngoài lòng bàn chân từ gót kên làm gấp các ngón Nếu bó thóp tồn thương thì ngón cái xoè ra - trẻ dưới 3 tuổi có phản xạ babinski không phải do tổn thương mà do sự myelin hoá chưa hoàn thiện - ứng dụng phản xạ da để tìm vị trí tổn thương

1.2.6 rối loạn 🆗 choáng tuỷ - khi tuỷ sống đứt đột ngột thì gây choáng tuỷ gồm các triệu chứng sau : mất mọi cảm giác và vận động , phản xạ , trương lực, hôn mệ , tụt huyết áp , mạch chậm - giai đoạn thoát choáng tuỷ : phản xạ hành hang ( trực tràng ) hồi phục - giai đoạn kích thích: phản xạ dưới chỗ tủy dứt tăng kích thích vì mất sự ức chế phía trên vỏ não ( gây đại tiểu tiện không tự chủ ) 🆗 hội chứng brown- seques - bên lành còn vận động và cảm giác sâu , mất cảm giác đau và nóng lạnh - bên tổn thương mất vận động , cảm giác sâu nhưng còn cảm giác nóng lạnh, xúc giác thô sơ, rối loạn xúc giác tinh tế , giãn mạch

2. Chức năng vận động của thân não 2.1. Nhân tiền đình - ở hành não - bị ức chế bởi tiểu não - nhận thông tin từ cơ quan tiền đình -vai trò kích thích cơ kháng trọng lực ( thông qua phản xạ đá tai) / tham gia giữ thăng bằng/ phối hợp cử động chi dưới và mắt 🆗 nếu nhân tiền đình thoát ức chế do tổn thương tiểu não sẽ - gây tăng trương lực nhờ kích thích noron alpha ( vì noron gamma không có vai trò gì nên cắt rễ sau trong trường hợp này không cải thiện được gì ) - khác với nhân lưới ở cầu não gây tăng trương lực nhờ cả alpha và gamma 🆗 có 2 phản xạ tiền đình là - phản xạ tiền đình- mắt: mắt cố định khi đầu xoay - phản xạ đá tai : rơi từ trên cao xuống gây co chân

2.2. Nhân đỏ - ở cuống não - nơi xuất phát bó nhân đỏ - tuỷ vai trò ức chế trương lực cơ thông qua ức chế noron alpha - nhận sợi từ nhân răng từ tiểu não đối bên - phản xạ tư thế và chỉnh thế : giữ cơ thể ổn định khi lâm vào tư thế bất thường - xuất hiện khi nhận thông tin tử mê lộ tai trong và recep bản thể / ngoài ra còn chịu tác động thị giác - phản xạ này tạo từ phối hợp nhân đỏ và nhân tiền đình

2.3. Cấu tạo lưới - 2 nhóm nhân : 1 ở cầu não ,1 ở hành não - cầu não thì kích thích cơ kháng trọng lực - hành não thì ức chế

2.4. Các củ não sinh tư 🆗 củ não sinh tư trước : định hướng ánh sáng , -nơi xuất phát bó mái - tuỷ - chi phối đầu , mắt , thân , chi dưới 🆗 củ não sinh tư sau : định hướng âm thanh

2.5. Rối loạn do tổn thương ở thân não - tổn thương trung tâm trong cấu tạo lưới gây choáng tuỷ

3. Các nhân ở nền não 🆗 gồm 1.nhân đuôi 2. nhân đậu 3. nhân cầu nhạt 4. nhân dưới đồi thị 5. chất đen Trong đó 2 nhân chính là nhân đậu và nhân đuôi 🆗 (1)nhận đuôi nhận thông tin liên quan mắt , nhận thức, hành vi 🆗 (2)nhân đậu liên quan kiểm soát vận động 🆗 (5)chất đen liên hệ nhân đậu qua dopamin , tổn thương gây bệnh parkinson 🆗 (4) nhân dưới đồi thị nhận thông tin từ vỏ não vận động, tổn thương gây cử động bất thường ( đá văng )

4. Tiểu não . 4.1. Định khu chức năng của tiểu não - có 3 thuỳ - thuỳ nhung : sớm nhất ( nguyên tiểu não )/ liên hệ tiền đình/ phản xạ mê lộ / bó tiền đình- tiểu não * - thuỳ trước : hình thành sau thuỳ nhung ( cổ tiểu não )/ liên hệ tuỷ sống / phản xạ giữ thăng bằng chỉnh thế , trương lực / bó tuỷ - tiểu não - thuỳ sau : muộn nhất ( tiểu não mới ) / liên hệ vỏ não / phối hợp động tác phức tạp / bó vỏ- cầu - tiểu não

4.2. Các đường liên hệ của tiểu não - gồm đường đi tới và đường đi ra khỏi tiểu não - chú ý cách tên gọi là “ nơi xuất phát- nơi đi tới “ 🆗 đường đi tới tiểu não gồm - bó vỏ- cầu - tiểu não : nhận các sợi từ 3 chỗ: vùng vận động / tiền vận động / vùng cảm giác - bó cầu tiểu não - bó từ các nhân của thân não ( nhân trám , nhân tiền đình) - bó tuỷ - tiểu não trước và sau 🆗 các thông tin tới tiểu não chia 2 hướng 1. Tới nhân tiểu não 2. Tới vỏ tiểu não 🆗 chi phối vận động của tiểu não - thuỳ nhộng : thân cổ vai hông - vùng trung gian ( thuỳ trước) : chi bàn tay , bàn chân , các ngón - vùng bên : phối hợp 🆗 đường rời khởi tiểu não - bó tiểu não - tiền đình ( xuất phát từ nhân mái tiểu não tới nhân tiền đình cùng bên ) - bó tiểu não - hành não ( từ nhân mái tiểu não đến cấu tạo lưới hành não ) -bó tiểu não - nhân đỏ ( từ nhân răng tiểu não - nhân đỏ đối bên ) - bó tiểu não - tiểu não 🆗 do sự bắt chéo 2 lần từ tiểu não xuống tuỷ sống nên tiểu não điều hoà vận động nửa người cùng bên

4.3. Rối loạn khi bị tổn thương tiểu não 🆗 tổn thương các vùng đi ra khỏi tiểu não - tổn thương tiểu não - tuỷ sống: không rõ - tổn thương tiểu não - tiền đình : lắc lư lảo đảo - tổn thương bao trong , cuống tiểu não gây tư thế mất não : chi trên gấp , dưới duỗi - đứt phía trên cấu tạo lưới ( giả sử nhân đỏ ở nền não ) gây duỗi cứng mất não vì cấu tạo lưới không còn bị ức chế : lưng và cổ ưỡn , chi trên và dưới đều duỗi - tổn thương tiểu não- đại não : nhẹ 🆗 tại tiểu não - tổn thương nhân răng : xuất hiện rung - đứt cuống tiểu não trên ( mất đường liên hệ tiểu não- đồi thị- vỏ não ) : gây liệt và run , ít rối loạn thăng bằng - đứt cuống tiểu não dưới : rối loạn thăng bằng - đứt cả 3 cuống tiểu não : rối loạn cả cử động và thăng bằng

5. Vỏ não 5.1. Vỏ não vận động

5.2. Các đường vận động xuất phát từ vỏ não

6. Tích hợp chức năng của các phần thần kinh trong kiểm soát và điều hòa vận động 6.1. Tủy sống

Cơ chi trên

An nguyen xuan · 28問 · 1年前

Cơ chi trên