6 sinh lý điều nhiệt 🆗

11問 • 1年前

問題一覧

🔥 y hà nội

1. Thân nhiệt 🆗 đại cương -người là hằng nhiệt ( máu nóng ) ,không thay đổi , không phụ thuộc nhiệt độ môi trường , là biểu hiện tiến hóa - thân nhiệt là nhiệt độ cơ thể , thay đổi tuỳ từng vùng , cao nhất ở gan và thấp nhất ở da 🆗 thân nhiệt trung tâm - còn gọi là nhiệt độ mô sâu / vùng lõi - đây là mục đích điều hoà thân nhiệt, ít thay đổi , hằng định 37,5 - trực tràng , miệng , nách là nhiệt trung tâm - trực tràng ổn định nhất (36,3-37,1 ) - miệng thấp hơn 0,2-0,5 - nách thấp hơb 0,5-1 🆗 thân nhiệt ngoại vi - gọi là nhiệt độ vùng vỏ / ngoại vi - chịu ảnh hưởng môi trường nhất : càng xa , càng hở , càng tiếp xúc vật lạnh càng thấp - trán / bàn tay / bàn chân ( mu bàn chân thấp nhất ) 🆗 yếu tố ảnh hưởng -giảm theo tuổi -dao động nhịp ngày đêm(thấp nhất 3-6 giờ / cao nhất 14-17 ) - chu kỳ kinh : nửa sau cao hơn nửa trước 0,3-0,5 do proges -mang thai tháng cuối tăng 0,5-0,8 - điều nhiệt trẻ sơ sinh và trẻ nhot chưa hoàn thiện - vận cơ - bệnh lý - quá nóng hoặc quá lạnh

2. Sinh nhiệt 🆗 nguồn gốc - phản ứng hoá học -mọi nguyên nhân tiêu hao năng lượng( có thể lên 150% ) 🆗 chuyển hóa cơ sở - là tiêu hao năng lượng tối thiểu trong điều kiện : không tiêu hóa/ không vận cơ/ không làm việc trí óc mặc dù tỉnh táo / không phải điều nhiệt , môi trường thoải mái 🆗 vận cơ -hiệu suất 25% , 75% thành nhiệt -lao động nặng nhiệt trực tràng 38,5-40 - run cơ không sinh công năng nhưng 80% sinh nhiệt ( run vì lạnh mức sinh nhiệt tăng 2-4 lần ) 🆗 tiêu hóa - nhai nuốt nhu động, sản xuất dịch, hấp thy 🆗 phát triển - người trẻ - phụ nữ có thai

3. Các phương thức trao đổi nhiệt 🆗 gồm 3.1. Truyền nhiệt trực tiếp 3.2. Truyền nhiệt đối lưu 3.3. Bức xạ nhiệt 3.4. Bay hơi nước 3.5. Bilan nhiệt 🆗 truyền trực tiếp - tỷ lệ thuận với 1. Diện tích tiếp xúc 2. Mức độ chênh lệch 3. Thời gian - chấm dứt khi nhiệt độ 2 vật bằng nhau - do đó,có giới hạn 🆗 đối lưu - là truyền nhiệt vào không khí tiếp xúc bề mặt cơ thể - đối lưu là hiện tượng lớp không khí này nóng lên được thay thế bằng lớp không khí lạnh hơn ) - tỷ lệ với “ căn bậc 2 tốc độ của gió “ 🆗 bức xạ -không qua tiếp xúc, không qua không khí , truyền không cần chất dẫn truyền ( ví dụ mặt trời truyền nóng đến trái đất qua khoảng không vũ trụ -Phụ thuộc 1. nhiệt mất theo bức xạ tỷ lệ mũ 1/4 nhiệt vật phát nhiệt 2. Màu sắc ( sẫm nhận nhiều hơn sáng , mặc áo đen nóng hơn áo trắng ) 🆗 bay hơi nước - khi bay hơi , nước kéo theo 1 lượng nhiệt (2428kJ / 580kcal /1 lít ) - 3 hình thức kể trên không đủ để thải nhiệt khi môi trường cao hơn 36 độ C ( vì nhiệt độ môi trường cao hơn thân nhiệt thì coi như vô dụng với bức xạ , truyền nhiệt , đối lưu ) , lúc này , nhiệt mất đi theo duy nhất phương thức ra mồ hôi là 100% (35-40 độ C ) - lượng mồ hôi bài tiết 1 giờ có thể 1 lít ( lạnh ) đến 1,5-2,5 ( nóng ) - Phụ thuộc 1. Nghịch với Độ ẩm ( độ ẩm cao càng khó bay hơn ) 2. Thuận với Gió - nhiệt độ hiệu dụng là tích độ ẩm , tốc độ gió , nhiệt độ không khí tới cảm giác con người - bay hơi “ qua da” là nước thấm qua da Trung bình 0,5l/ ngày , hầu như không thay đổi mà luôn cố định - bay hơi qua “ đường hô hấp “ phụ thuộc thể tích thông khí ( nhịp thở ) , tăng trong môi trường nóng như không quan trọng và có giới hạn Cả “ qua da “ và “ qua đường hô hấp “ không có ý nghĩ chống nóng - quan trọng nhất là bay qua “ mồ hôi “ 🆗 bilan nhiệt - là sự cân bằng thải và sinh - bilan = nhiệt chuyển hoá - nhiệt bay hơi (+- ) bức xạ (+- ) truyền nhiệt - bilan dương thì thân nhiệt tăng , âm thì mất nhiệt -cơ thể con người khả năng điều hoà 0-50 độ C , phụ thuộc độ ẩm , gió ( có thể điều hòa 100 độ C nếu môi trường rất khô ) - trong môi trường nóng nhưng rất ẩm , mồ hôi không bay hơi mà chảy thành giọt thì không tác dụng thải nhiệt - “ nhiệt độ dễ chịu “ hay “ nhiệt thoải mái “ là cơ thể điều nhiệt bằng sinh lý được - nếu có các hành vi điều nhiệt có ý thức như bật quạt; sưới ấm , tìm bóng mát là đang ở “ nhiệt không thoải mái “ - dưới 0 độ và trên 50 độ C - trẻ sơ sinh và trẻ dưới 3 tuổi chưa có cơ chế điều nhiệt

4. Cung phản xạ điều nhiệt 🆗 4.1. Bộ phận nhận cảm - re nóng và lạnh - có khả năng thích nghi - phân bố không đều - recep lạnh nhiều nên chủ yếu nhân biết lạnh - cần kích thích vùng rộng mới cảm giác về nhiệt ( cộng kích thích) 4.2. Đường truyền vào - noron 2 ở sừng sau tuỷ - bắt chéo đi cùng bó gai thị / bó gai lưới ( tận cùng ở đồi thị và chất lưới) 4.3. Trung tâm - là ở vùng dưới đồi - /vùng trước thị - trước dưới đồi/ có NR nhận cảm nóng lạnh ghi nhân nhiệt trung tâm - gọi là “ cơ quan phát hiện nhiệt “ - /phần rìa / tiếp nhận thông tin /recep từ da/ lên và / vùng trước / -/ phần sau / tích hợp và phát ra đáp ứng khi so sánh với / nhiệt độ đối chiếu/ là 37 độ C - ngoài nhận biết từ thần kinh , nó còn nhận biết nhiệt độ từ dòng máu đến vùng dưới đồi - chất gây sốt là chất tác động gây tăng / nhiệt độ chuẩn / -chảy máu não gây ra sốt sao 4.4. Đường truyền ra - gồm thần kinh và thể dịch - thần kinh : sừng bên gây co giãn mạch Sừng trước vận động gây thay đổi trương lực cơ , thông khí - thể dịch : vùng dưới đồi liên hệ với thuỳ trước tuyến yên qua hệ mạch cửa popa và fieling . Từ đó , TRH CRH vùng dưới đồi tác động tuyến yên , tuyến yên tiết TSH , ACTH tác động tuyến giáp và vỏ thượng thận thay đổi chuyển hoá 4.5. Cơ quan đáp ứng - là tất cả tế bào - đặc biệt cơ , mạch , mồ hôi

5. Các cơ chế chống nóng 🆗 5.1. Bài tiết mồ hôi. - tại phần búi tuyến mồ hôi tiết dịch dầu giống huyết tương nhưng không có protein - tại phần ống thẳng , muối ( Na , Cl ) sẽ được tái hấp thu tiết kiệm điện giải dưới tác động aldos - người xứ nhiệt đới tiết ít mồ hôi hơn xứ lạnh 🆗 5.2. Tăng thông khí - nhiệt độ máu cao tác động trung tâm thông khí ở hành não -tăng lưu lượng thở, tăng đối lưu và bay hơi nước ở / đường hô hấp trên / mà không phải ở phế nang - do đó không rối loạn acid base - đường hô hấp trên là phía trên dây thanh 🆗 5.3. Giãn mach da - ức chế trung tâm giao cảm co mạch - gây giãn mạch ( biểu hiện da đỏ ) - nhiệt truyền từ trung tâm ra ngoại vi có thể gấp 8 lần - Nếu “ nhiệt độ chuẩn “ nhỏ hơn nhiệt độ trung tâm thì xu hướng thải nhiệt 1. Máu tới da tăng 2. Thể tích / thời gian tăng 3. Nhiệt lượng / thời gian tăng 4. Máu từ tĩnh mạch sâu ra ngoại vi tăng 5. Sự trao đổi nhiệt động mạch và tĩnh mạch giảm ( nhiệt ra môi trường ) 6. Các phản ứng trên là nhờ recep nóng ở trung tâm chứ không phải ở ngoại vi - nếu “ nhiệt độ chuẩn “ được nâng lên 39 độ C , dẫn đến chênh lệch với môi trường sẽ gây ra xu hướng sinh nhiệt 1. Rét run , cảm thấy run cơ 🆗 5.4. Giảm sinh nhiệt - ức chế run cơ và ức chế sinh nhiệt hoá học dưới tác dụng catecholamin ( adre và nodre ) / ức chế catecho là ức chế sinh nhiệt

6. Các cơ chế chống lạnh - khi nhiệt độ trung tâm thấp hơn “ nhiệt độ chuẩn “ , sinh nhiệt tăng gấp 4 lần nhiệt độ cơ sở - sinh nhiệt chủ yếu “ có ý thức “ , run cơ -trẻ sơ sinh có khả năng sinh nhiệt nhờ lớp mỡ nâu , dễ mất nhiệt vì diện tích lớn mà thể tích nhỏ -kích thích giao cảm gây run cơ ( cơ vân ) và tăng chuyển hoá gây sinh nhiệt - nhiệt độ ngoại vi có thể xuống 20 độ C mà không ảnh hưởng trung tâm vì có lớp cách nhiệt là / da , mô dưới da , lớp mỡ dưới da / 6.1. Co mạch da - co mạch làm giảm vận chuyển nhiệt từ trung tâm tới ngoại vi 6.2. Dựng chân lông - dưới kích thích giao cảm , dựng lông làm tăng bề dày không khí , mà không khí lại là chất dẫn nhiệt kém nên đỡ mất nhiệt - ở người cơ chế này không còn quan trọng mà còn dấu vết nổi da gà 6.3. Run cơ - xảy ra khi mất nhiệt đột ngột - bản chất trương lực cơ vân tăng qua ngưỡng gây run cơ - không sinh công năng mà sinh nhiệt 6.4. Sinh nhiệt hóa học. - chỉ có ở trẻ sơ sinh vì xảy ra ở loại mỡ nâu đặc biệt - không tạo ATP mà chỉ oxy hoá hoàn toàn 6.5. Tăng bài tiết hormon thyỷoxin - tuyến giáp tăng chuyển hoá cơ thể theo hướng oxy hoá

7. Biện pháp điều nhiệt riêng của loài người 7.1. Tạo vi khí hậu 7.2. Chọn quần áo thích hợp 7.3. Chọn chế độ ăn thích hợp 7.4. Rèn luyện

8. Rối loạn thân nhiệt 8.1 Sốt - bản chất thay đổi nhiệt độ chuẩn - tốt nếu ngắn , cao và kéo dài thì xấu 8.2. Say nóng - khi nhiệt cơ thể tăng 41.2-42 - không thải được nhiệt do độ ẩm cao - say nắng là dạng đặc biệt chỉ ảnh hưởng bởi bức xạ

9. Thích nghi khi sống trong môi trường nóng và môi trường lạnh 9.1. Thích nghi với môi trường nóng - tăng tiết mồ hôi - mồ hôi ít na đi 9.2. Sống trong môi trường rất lạnh - chuyển thành đau rát - tinh thể băng gây hoại tử -thân nhiệt xuống 29-30 độ C thì vùng dưới đồi mất chức năng

10. Ứng dụng 10.1. Hạ nhiệt nhân tạo -phẫu thuật nặng - điều trị sốc nội khoa, uốn ván , ngộ độc giáp - thuốc an thần và hạ thân nhiệt 30-31 độ C 10.2. Tăng nhiệt nhân tạo - tăng đề kháng cơ thể do tăng chuyển hóa, thực bào , bạch cầu -tăng thân nhiệt toàn thân nhờ tiêm chất gây sốt nhưng nguy hiểm - tăng thân nhiệt cục bộ như hồng ngoại , bơm nước nóng khối u

Cơ chi trên

An nguyen xuan · 28問 · 1年前

Cơ chi trên