anne ve çocuk beslenme 9. hafta ve 10. hafta

51問 • 1年前

問題一覧

Gebelik sonuçlarını geliştirmek için prekonsepsiyonel döneme ilişkin temel öneriler: ❑Folik asit takviyesi ❑Diyabet yönetimi, ❑Fenilketonürili kadınlar için düşük fenilalanin diyeti, ❑Alkol, sigara ve madde kullanımının kesilmesi, ❑Kullanılan ilaçların dozunun değiştirilmesi, ❑Enfeksiyonların önlenmesi ve tedavisi için aşılanmak, ❑Vücut ağırlığını optimum düzeylere getirmek, iyileştirmek

......... gebe kalmadan 3 ay önce ya da gebelikle sonuçlanabilecek korunmasız cinsel ilişkinin başlamasından en az 1 yıl öncesini tanımlar.

Prekonsepsiyon

.......en yaygın üreme sağlığı bozukluklarından biridir. Primer veya sekonder olarak başlıca iki sınıfa ayrılmaktadır.

İnfertilite

........., hiçbir zaman klinik gebelik tanısı konulmamış ve infertilite tanı kriterlerini karşılayan durumlarda

Primer infertilite

....., klinik gebelik tanısı konulmayan ancak daha önce klinik gebelik tanısı konulmuş kadınlarda geçerlidir

; sekonder infertilite

İnfertilite belirli bir zaman aralığındaki kısırlığı tanımlarken ........daimi bir kısırlık durumudur.

sterilite

......., fetüsün anatomik ölçülerinin zamanla değişimi, farklı doku ve organ kütlelerinde koordineli artış olarak tanımlanır

Fetal büyüme

Gebelikte; İlk 3 ay 1.trimester İkinci 3 ay 2. trimester Üçüncü 3 ay 3.trimester

İlk hafta hücre bölünmesi 2-8 hafta doku farklılaşması ve majör organlar 8-12 hafta sinir sistemi, GİS 12 hafta cinsiyet belli olur, iskelet, ürogenital sistem, yumuşak doku gelişimi 3-6 ay büyüme hızlanır, miyelinizasyon 6.ay deri altı yağ dokusu artar 7.ay vital organlar gelişir 8.ay organ gelişimi 9.ay organ gelişimi

• Beyin gelişimi ...... ..başlar. Beyin hücrelerinin 2/3’ü doğumdan önce oluşur

2.trimesterde

Gebeliğin 6.haftasında oluşur. Oval, süngerimsi 15- 17 cm çapında yaklaşık 450 gr ağırlığındadır. Salgıladığı hormon ve enzimlerle gebeliğin sürdürülmesini sağlar. Gebeliğin başlangıcında, metabolik fonksiyonlar için karaciğer gibi görev yapar.

plasenta

Besin ögelerini anne kanından fetüse taşıma Anne kanında besin ögeleri konsantrasyonu Fetüs kanında besin ögeleri konsantrasyonu Uterustaki kan dolaşımı ve dağılımı Plasentada besin ögeleri metabolizması Umbilikal kordondaki kan dolaşımında etkilidir. Metabolik atıkları anne kanına iletir Gaz alışverişini sağlar Seçici geçirgendir Antikor yapımı Fetüs metabolizması için bazı öğelerin üretimi. Depo görevi (protein, kalsiyum, demir, fosfor vb.) Bu fonksiyonu yerine getirmede maternal, fekal ve umbilikal kan dolaşımı önem taşır.

plasentanın fonksiyonları

Gebelik süresince annenin yetersiz ve dengesiz beslenmesi ile bebekte oluşabilecek sorunlar:

• Zamanından önce, erken doğum (prematüre) • Düşük doğum ağırlıklı bebek (<2500gram) • Bedensel ve zihinsel gelişimi yetersiz bebek doğumları • Ölü doğumlardır. Yetersiz ve dengesiz beslenme sonucu oluşabilecek bu sorunlar; adölesan gebelerde (<18yaş), 35 yaş üstü kadınlarda, sık aralıklarla (2 yıldan az) gebe kalan ve çoğul gebeliği (ikiz, üçüz) olan kadınlarda daha fazla görülmektedir.

Gebelik ve emziklilik döneminde anne ve bebek sağlığını etkileyen bazı etmenler vardır:

❑Annenin yaşı(18 yaş altı ve 35 yaş üstü) ❑Gebelik sayısı, çoğul gebelikler ❑Son iki gebelik arasındaki süre ❑Kronik hastalıklar ❑İlaç kullanımı ❑Genetik yapı ❑Yeterli ve dengeli beslenme durumu

DENGELİ ve YETERLİ BESLENMEK ZORUNDADIR Neden?? Sınav sorusu

Gebe kadın gebeliği süresince; 1.Kendi fizyolojik gereksinimlerini karşılamak 2.Vücudundaki depoları dengede tutmak 3.Anne karnındaki bebeğin sağlıklı büyüme ve gelişimini sağlamak 4.Emzirmeye hazırlık için salgılanacak sütün enerji ve besin öğelerini karşılamak için

• Gebelikte artan demir gereksinmesinin karşılanmaması, kan hacminin artması, sık doğumlar ve düşüklerle demir depolarının azalmış olması, besinlerle alınan demirin vücutta kullanımının düşük olması ve toprak, kağıt, kireç gibi besin olmayan kaynakların yenmesi (pika) kansızlığın başlıca nedenleridir. • Gebe kadınlarda anemi; taşikardi, yorgunluk, baş dönmesi, düşük doğum ağırlıklı bebek doğumu ve hatta bebek ölümlerine neden olabilmektedir. • Demirden zengin bir diyet (kırmızı et, kümes hayvanları, kurubaklagiller, tam tahıl ve zenginleştirilmiş tahıl ürünleri…) ve buna ek olarak demir ilaçları (supleman) kullanılması gerekir. Aç karnına veya taze meyve suları ile tüketilmesi demirin vücutta emilmesine yardımcı olur.

Kansızlık (anemi):

: • Özellikle gebeliğin son üç ayında görülen ödem doğal bir olay olmakla birlikte, ödemin vücuttaki miktarı ve yaygınlığı önemlidir. • Gebelik süresine düşük protein ve düşük kalsiyum alımı ile bağlantılı olarak aşırı ödem gelişmişse bu gebelik zehirlenmesi göstergesi olabilir. • Ödemin ağırlaşması ile birlikte kan basıncında artış (hipertansiyon), hızlı ağırlık kazanımı, baş ve karın ağrıları görülebilir. • Tedavi edilmeyen vakalarda hem anne hem de bebeğin yaşamı tehlikeye girer ve bu durum gebeliğin sonlarına doğru daha da tehlikeli olabilir.

Ödem

• Gebelikte kemik dokusunun yapımı ve sağlığı içim gerekli olan kalsiyum, fosfor gibi minerallerin yetersiz tüketimi ve D vitamini kaynağı olan güneş ışınlarından yeterli düzeyde yararlanamama, anne kemiklerinden kalsiyum ve fosfor çekilmesine, dolayısıyla kemiklerin yumuşamasına ve kemik dokunun bozulmasına (osteomalasia) neden olmaktadır. • Gebelik süresince kalsiyumun yeterli tüketilmesi bebeğin iskelet yapısının gelişmesine, annenin kemik kitlesinin korunmasına yardımcıdır ve sonraki dönemde anneyi osteoporoz riskinden korumaktadır.

Osteomalasia (kemik dokusu harabiyeti):

• Yetersiz beslenmeye bağlı olarak gebeliğin son döneminde, kan basıncının artması, idrarla protein kaybı sonucunda el ve ayaklarda ağır ödemler ortaya çıkabilmektedir. Bu nedenle plasentadaki dolaşım bozulduğundan, fetüs beslenmesi bozulur, bebek ölümleri görülebilir. • Kronik hastalığı olan (böbrek, kalp, diyabet) gebelerde, ileri yaş gebeliklerde, sık aralıklı doğum yapan kadınlarda sıklıkla ortaya çıkabilmektedir. Preeklampside kan basıncı, zaman içerisinde yavaşça yükselebileceği gibi aniden de artabilir. • Preeklampsinin ilk bulgusu, genellikle yüksek kan basıncı oluğundan gebelerin doğum öncesi kontrollerinde düzenli olarak tansiyonuna bakılması gerekir. • Hamilelikle kan basıncının 140/90 mmHg’nin üzerinde olması, (en az iki kere, minimum 4 saat arayla ölçüldüğü durumda) tansiyonun yüksek olması anlamına gelir. • Gebelik zehirlenmesinde görülen belirti ve bulguların bir kısmı şu şekildedir: ❑İdrarda protein olması (proteinüri) ve böbrek hasarına bağlı oluşabilen diğer durumlar, ❑Şiddetli baş ağrısı, ❑Bulanık görme, ışığa karşı hassasiyet, geçici görme kaybı gibi görme problemleri, ❑Karnın sağ üst bölgesinde hissedilen ağrı, ❑Mide bulantısı, kusma, ❑İdrar çıkışında azalma, ❑Platelet (kan pulcuğu) sayısında azalma (trombositopeni), ❑Karaciğer fonksiyonlarında bozulma, ❑Akciğerlerde sıvı birikmesine bağlı olarak gelişen nefes darlığı. • Kilo artışı, el ve yüzde şişme de preeklampside ortaya çıkabilen belirtiler arasındadır. Ancak bu belirtiler, normal gebelikte de görülebileceğinden preeklampsiyi düşündüren semptomlar arasında değerlendirilmez

Gebelik zehirlenmesi:

• Ailesinde diyabet geçmişi olan, şişman, daha önceden sorunlu gebelik geçirmiş, 35yaş sonrası gebe kadınlarda, gebeliğin 6.ayından sonra hormonal değişikliklere bağlı olarak kan şekeri düzeylerinde görülen artışlarla (hiperglisemi) birlikte diyabet gelişebilir. • Bir önlem olarak gebe kadınların düzenli olarak gestasyonel diyabet açısından izlenmesi ve değerlendirilmesi erken müdahele açısından önemlidir. • Gebelik diyabeti, hipertansiyona ve iri bebek (>4500gram) doğmasına, bebekte ve annede bazı sorunlara neden olmaktadır. • Doğru beslenme ile takip edilmelidir. • Çoğunlukla doğumdan sonra düzelen bir süreçtir.

Gebelik diyabeti (gestasyonel diyabet):

• Gebelikte hormonal değişikliklere bağlı olarak görülen mide-bağırsak sorunlar; sabah bulantıları, kabızlık, mide ekşimesi ve şişkinliktir. Beslenmede yapılan küçük değişikliklerle kontrol altına alınabilir.

Gebelikte Görülen Mide-Bağırsak Sorunları

Genellikle gebeliğin ilk 3 ayında görülen ......., hormonal değişikliklerin, özellikle östrojen düzeylerindeki artış nedeniyle ortaya çıkmaktadır. • Bazı gebeler için geçiciyken bazısı için bu durum sürekli olabilir. • Gebelerde hem vücut ağırlığında azalmaya hem de su ve elektrolit kaybına (dehidratasyon) neden olabilecek düzeyde ağır mide bulantısı/aşırı kusma görülebilir. • Beslenmede yapılacak küçük değişikliklerle bunlar hafifletilebilir?????? • Koku duyusundaki hassasiyet artışı nedeniyle yoğun yemek kokusu olan ortamlarda bulunulmamalıdır • Fazla baharatlı besinlerden kaçınılmalıdır • Sabah yataktan kalkmadan önce kraker, sade kızarmış ekmek veya tahıldan yapılan kuru besinler (kahvaltılık tahıllar, mısır gevreği vb.) tüketilebilir, böylece mide asit düzeyi azalabilir. • Midenin boş kalmasını engellemek için gün boyunca azar azar ve sık aralıklarla beslenilmelidir. • İçecekler öğünlerle birlikte değil öğün aralarında tüketilmelidir. • Besinler mümkün olduğunca yavaş tüketilmelidir. • Sade makarna, kraker, patates, pirinç gibi kolay sindirilebilir KH tercih edilebilir. • Kızartma ve diğer yağ içeriği yüksek besinlerin tüketimi sınırlandırılmalıdır.

bulantılar

• Gebelikte oluşan hormonal değişiklikler bağırsak kaslarının gevşemesine ve bağırsak hareketlerinin azalmasına neden olarak kabızlık sorununu oluşturmaktadır. • Kullanılan demir suplemanları kabızlığı daha da ağırlaştırabilmektedir. • Beslenmede yapılacak küçük değişikliklerle kabızlık önlenebilir ya da hafifletilebilir?????? Sebze, meyve, tam tahıl ürünleri, kurubaklagiller gibi posa içeriği yüksek besinler tercih edilmelidir. • Günde en az 5 porsiyon sebze, meyve, kepekli ekmek, tam tahıl ürünleri ve haftada iki kez kurubaklagil yemekleri tüketilerek posa miktarı artırılabilir. • Günlük sıvı tüketimi artırılmalı, günde en az 8-10 bardak sıvı tüketilmelidir. • Kuru erik ve kuru incir tüketimi doğal laksatif etkileri nedeniyle kabızlığı önleyebilir. • Düzenli fiziksel aktivite bağırsak fonksiyonlarının normal olmasını sağlar. Yürüyüş, yüzme ve hafif egzersizler gebelik süresince yapılabilecek en iyi tercihlerdir.

Kabızlık

Daha çok gebeliğin son üç ayında görülen ...... annenin sindirim organları üzerine fetüsün baskıda bulunması sonucu oluşmaktadır. Sorunu hafifletmek için: • Azar azar ve sık sık beslenilmelidir. • Çok yağlı ve soslu besinlerden sakınılmalıdır. • Çay, kahve, kakao gibi kafeinli içecekler tüketilmemelidir. • Yemeklerden sonra yürüyüş gibi hafif aktiviteler yapılabilir. • Uyurken yüksek yastık kullanılmalı ve baş kısmı yüksekte tutulmalı, rahat giysiler tercih edilmelidir. • Doktora danışılmadan antiasit gibi ilaçlar kullanılmamalıdır (vitamin, mineral emilimine engel olabilir).

mide ekşimesi,

• Hormonal değişiklikler ile ortaya çıkan ..........; bazı besinlere karşı şiddetli bir istek veya aşırı isteksizlik / tiksinti durumu olarak tanımlanmaktadır. • Bazı besin gruplarının eksikliğine sebebiyet verecek kadar tiksinti söz konusu değilse aşerme durumu zararsızdır.

aşerme

Gebelik süresince yetersiz ağırlık kazanımı ......... düşük doğum ağırlıklı bebek dünyaya getirme şansını artırmaktadır.

(6 kg’ın altında)

Gebeliğin......sonra annenin zayıflatılması sakıncalıdır

4. ayından

Enerji : Gebe kadının kilosu ortalama ayda 1 kg artar. Bu artışın yarısı bebek ve plesantayı içerir. Diğer yarısı ise emziklilik döneminde kullanılmak üzere depo edilir. Gebelik süresince kadının enerji ihtiyacı,normal kilosuna ayda 1 kg ilave ile 10-14 kg’ mı geçmeyecek şekilde ayarlanır. • Gebeliğin ilk 3 ayından sonra, sağlıklı bir bebeğin gelişimi için annenin günlük ......kalori civarında fazladan enerji alması gerekir. • Gebelik öncesinde normal ağırlığın sürdürülebilmesi için günlük 2000-2200 kaloriye ihtiyaç varken gebelikte 300 kalorilik ekle birlikte alınması gereken günlük enerji miktarı yaklaşık 2300-2500 kaloridir.

300

Gebelikte artan protein gereksinimini karşılamak için normal günlük protein tüketimine ek 20 gram protein tüketimi daha gereklidir. • Günlük ortalama 50-60 gram iken ....gram • Günlük ortalama 0.8-1 gr/kg iken 1.2 g/kg • Gebelikte artan protein ihtiyacını karşılamak için kırmızı ve beyaz et, süt ve süt ürünleri, yumurta, balık, kuru baklagiller gibi protein bakımından zengin besinler tercih edilmelidir.

70-80

Kalsiyum açısından en zengin besinler, .....

peynir, süt, yoğurt ve yeşil yapraklı sebzelerdir

• Gebelikte artan ......gereksiniminin karşılanması için normal gereksinime ek olarak besinlerle 20 gram demir alınmalıdır. Bu yüzden kan yapıcı, yani demir bakımından zengin gıdaların tüketilmesi önemlidir. Bu besinler; pekmez, kuru üzüm, kırmızı et, yumurta ve kuru baklagillerdir. • Ayrıca C vitamini açısından zengin meyve ve sebzeler de bağırsaklardan demir emilimini artıracaklardır. Örneğin; kurubaklagil yemeği ile beraber 1 adet portakal yemek uygun olacaktır. Fakat yine de ilaç takviyesi yararlıdır. • Sağlık Bakanlığının Politikası Olarak; Gebelerde klinik anemi olmasa da günlük demir gereksinimi göz önüne alınarak tüm gebelere ikinci trimesterden başlayarak 6 ay ve doğum sonu 3 ay olmak üzere toplam 9 ay süre ile günlük 40-670 mg elementer demir verilmektedir.

demir

C vitamini; portakal, limon, yeşil biber, çilek, domates, karnabahar, lahana, greyfurt, kivi pek çok sebze ve meyvelerde bulunur. ........., bebeğin merkezî sinir sisteminin gelişmesinde çok önemlidir. Taze sebzeler folik asit kaynağıdır. En çok ıspanak, yer fıstığı, fındık, karnabahar ve kepekli ekmekte bulunur. Günlük 600 mcg folat tüketimi önerilmekted ir

• Folik asit: Folik asit

• Folatın yetersiz alımı, DNA biyosentezinin azalması, hücre bölünmesinin azalması, anemi, lökopeni ve trombositopeni ile sonuçlanmaktadır • Gebelikte ........ ihtiyacı fetüsü büyümesi, rahmin genişlemesi, plasentanın gelişimi ve maternal kırmızı kan hücre hacminin artışı için gereklidir • Folik asidin düşük riski, preterm doğum, düşük doğum ağırlığı ve fetal büyüme yetersizliğinden koruyabileceği belirtilmekte olup özellikle fetüsü nöral tüp defekti riskinden (NTD) koruduğu kesin olarak bilinmektedir • Gebelik süresince optimal folat seviyelerine nöral tüpün kapandığı 23-27. haftalara kadar ihtiyaç duyulmaktadır

folat

En iyi kaynaklar (Porsiyonunda 100 mcg’dan fazla folik asit bulunanlar) •

Taze, çiğ veya pişmiş Brüksel lahanası, kuşkonmaz, ıspanak ve karaciğer

İyi kaynaklar (Porsiyonunda 50-100 mcg folik asit bulunanlar) •

Taze, çiğ, dondurulmuş veya pişmiş brokoli, lahana, yeşil fasulye, karnabahar, bezelye, bamya, pişmiş soya fasulyesi, nohut. Böbrek ve maya.

Orta Kaynaklar (Porsiyonunda 15-50 mcg folik asit bulunanlar) . •

• Patates, diğer birçok taze veya pişmiş sebze, birçok meyve, birçok sert kabuklu meyve, tahin Ekmek (100 g), kahverengi pirinç, yulaf ve kepek. • Yoğurt, peynir, süt (yaklaşık 450 ml) , yumurta, kırmızı et, av hayvanlarının etleri.

Fakir kaynaklar (Porsiyonunda 15 mcg’dan az folik asit bulunanlar) •

Beyaz pirinç, alkollü içecekler, meşrubatlar, şeker, beyaz undan yapılan hamur işleri, diğer etler ve balık.

Su: Gebenin su içmesi de önemlidir. Gebelikte pek çok sağlık sorununun giderilmesinde bol su tüketilmesinin önemi büyüktür. O yüzden ortalama olarak ....... litre su içilmesi önerilmektedir

2,5-3

Gebelikte sık görülen kabızlığın ve bağırsak tembelliğinin önlenmesinde çok yararlıdır

lifli gıdalar

Hamilelik sürecini olumsuz etkileyebilecek önemli etkenlerden birisi de hamilelik boyunca alınan zararlı maddelerdir:

• Kafein • Alkol • Sigara • Uyuşturucu Madde

• Omega-3 tüketimi önemli • Ağır metal içerme ihtimali olan ...... tüketilmemeli. • Yüzeyde yaşayan ve civa maruziyeti düşük olan hamsi, istavrit, palamut, uskumru, levrek, alabalık, ton balığı, çiftlik somonu tercih edilebilir.

midye gibi kabuklu deniz ürünleri, kalkan, kılıç balığı gibi dip balıkları

• İlaç benzeri etki yaratabileceği için bitkiler, bitki çayları ve doğal bitkisel ürünlerin tüketimi sınırlandırılmalıdır. • Oluşabilecek risk faktörü nedeniyle gebeliğin ilk trimesterinde, bitki çayları tüketimi genellikle önerilmemektedir. • Gebeliğin ilerleyen dönemlerinde ise zencefil, ıhlamur, portakal kabuğu, ahududu yaprağı, kuşburnu gibi bitki çayları günlük 1-2 kupa tüketilebilirken; papatya, dut, defne, hatmi çiçeği, sinameki, hindiba, adaçayı gibi bitki çaylarının tüketimi önerilmemektedir. • Siyah çay, yeşil çay, kahve, kakao tüketimi kafein yüzünden sınırlandırılmaktadır.

Yemekler azar azar ve sık sık yenmeli. • Yemeklerde iyotlu tuz kullanılmalı. • Yüksek tansiyon(hipertansiyon)probleminiz varsa yemekler tuzsuz veya az tuzlu hazırlanmalı. • Günde en az 8-10 bardak su içilmeli, • Katı margarin, iç yağı ve kuyruk yağı kullanmamalı. Posa içeren besinleri ihmal edilmemeli Sebzelerin ve kuru baklagillerin haşlama sularının dökülmesi vitamin ve mineral kayıplarına neden olacağı için haşlama suları dökülmemelidir. • Kuruyemişler aşırı kalorili oldukları için fazla tüketilmemelidir. • Tatlandırıcı ve light, diet türü yiyecekler tüketilmemelidir. • Pastörize edilmemiş süt asla içilmemelidir Güçlendirilmiş vejetaryen diyet yeterli beslenmeyi sağlayabilir ama danışılmalı. Vejetaryen diyete ............desteği eklenmeli. Günlük ≥ 3 fincan kahve enerji içecekleri yasaklanmalı

mikronütrüsyon

Gebelikte tüketilmesinde dikkat edilmeli

Pastörize edilmemiş süt ve süt ürünleri (Küflenmiş, yumuşak ve pastörize edilmemiş peynir ve benzeri..) Çiğ ya da az pişmiş yumurta; bu yumurtalarla hazırlanan mayonez, krema ve dondurmalar Çiğ ya da az pişmiş et Karaciğer Fazla tuz ve turşu, salamura zeytin gibi tuzlu yiyecekler Yağlı yiyecekler ve kızartmalar Sağlıksız koşulda saklanmış, bozuk ve küflü yiyecekler tüketilmemelidir. Midye, istiridye ve karides gibi kabuklu deniz ürünleri, sushi gibi çiğ ya da az pişmiş deniz ürünleri Alkol Ketçap, oralet, hazır çorba gibi boya ve katkı maddesi içeren hazır yiyecekler

Süt üretimi için gerekli enerji 2 yolla sağlanır:

• Annenin gebelikte vücut yağı olarak depoladığı enerji, • Annenin diyetinden gelen enerji.

Sağlıklı bir anne günde ortalama ............mililitre süt salgılar. • Emziren annenin yeterli süt salgılayabilmesi için günde, normal gereksinimine ek olarak yaklaşık 700 kaloriye ihtiyacı vardır.

700–800

Alınan enerji miktarı ile üretilen süt miktarı doğrudan ilişkili değildir. • Bu fazladan enerjinin temini için genellikle annenin yeme miktarı artar ancak artmasa da annenin yağ deposu enerji kaynağı olarak kullanılır, anne kilo kaybeder ve yeterli süt üretilebilir. • Sağlıklı annelerde doğum sonrası ilk altı ay 800 g/ay, malnütrisyonlu annelerde 100 g/ay kilo kaybı gözlenir. • Emzirme döneminde ayda 2 kg’dan fazla ağırlık kaybetmek sağlıklı değildir. • Emzirme tekniği doğru ise ve bebek sağlıklı ve istekli emiyorsa süt üretimi yeterli olur.

Anne sütünün salgılanmasını etkileyen etmenler

• Bedensel Etmenler • Çevresel Etmenler • Psikolojik Etmenler • Emme Refleksi • İlaçlar • Beslenme

• İlaçlar • Kafein • Alkol • Nikotin • Ağır metaller • Çevresel kirlilik

Anne sütüne geçen maddeler

anne ve çocuk beslenme 1. hafta ve 2. hafta

İlayda Özcan · 58問 · 1年前

anne ve çocuk beslenme 1. hafta ve 2. hafta