Filipino Finals

79問 • 3年前

問題一覧

Tumutukoy sa abilidad ng isang tao na makabuo at makaunawa ng maayos at makabuluhang pangungusap.

kakayahang lingguwistiko

Abilidad sa angkop na paggamit ng mga pangungusap batay sa hinihingi ng isang interaksiyong sosyal (Hymes 1972)

kakayahang komunikatibo

Ayon kay __________ ang kakayahang lingguwistiko ay isang ideyal na sistema ng di-malay o likas na kaalaman ng tao hinggil sa gramatika na nagbibigay sa kaniya ng kapasidad na gumamit at makaunawa ng wika.

Noam Chomsky

Aplikasyon ng sistema ng kaalaman sa pagsusulat at pagsasalita.

lingguwistikong pagtatanghal

Kakabit ng kakayahang lingguwistiko ng Pilipino ang wastong pagsunod sa tuntunin ng balarilang Pilipino. Sa kasaysayan, dumaan na sa maraming pagbabago at reoryentasyon ang ating wikang pambansa na nagbunga ng pagbabago sa matandang balarila.

kakayahang lingguwistiko sa wikang filipino

a. Pangngalan - nagsasaad ng pangalan ng tao, hayop, bagay, pook, katangian, pangyayari, at iba pa. b. Panghalip - pamalit o panghalili sa pangngalan

Mga nominal

nagsasaad ng kilos o nagbibigay-buhay sa pangkat ng mga salita.

pandiwa

a. Pang-uri - nagbibigay-turing o naglalarawan sa pangngalan at panghalip. b. Pang-abay - nagbibigay-turing o naglalarawan sa pandiwa, pang-uri, at kapuwa pang-abay.

mga panuring

Paletra ang pasalitang pagbaybay sa wikang Filipino na nakaayon sa tunog-Ingles ng mga titik, maliban sa Ñ (enye) na tunog-Espanyol. Ibig sabihin, isa-isang binibigkas sa maayos na pagkakasunod-sunod ang mga titik na bumubuo sa isang salita, pantig, daglat, inisyal, akronim, simbolong pang-agham.

pasalitang pagbaybay

Ilang tuntunin sa pagbaybay ng mga salita, partikular sa paggamit ng walong dagdag na titik (c, f, ñ, q, v, z)

pasulat na pagbaybay

Nananatili ito sa __ kung sa katinig naman nagtatapos ang sinusundang salita

Nananatili ang __ kung ang sinusundang salita ay nagtatapos sa -ra, -ri, -raw, o -ray

bilang kasingkahulugan ng noong

nang

sa inuulit na salita, ganap man o hindi

gitling

Kakayahang gamitin ang wika nang may naaangkop na panlipunang pagpapakahulugan para sa isang tiyak na sitwasyong pangkomunikasyon.

kakayahang sosyolingguwistiko

Ayon kay ___________ “Lumikha at umunawa ng wika sa iba’t ibang sosyolingguwistikong konteksto, na may pagsasaalang-alang sa mga salik gaya ng estado ng kausap, layunin ng interaksiyon, at itinatakdang kumbensiyon ng interaksiyon”

Freeman at Freeman 2004

MAHAHALAGANG SALIK NG LINGGUWISTIKONG INTERAKSIYON (MODELONG SPEAKING) DELL HYMES (1974 S - P - E - A - K - I - N - G -

setting and scene, participants, ends, act sequence, key, instrumentalities, norms and genra

nangangahulugang sistematikong pag-aaral sa tao at kultura sa pamamagitan ng personal na pagdanas at pakikipag-ugnayan sa mga kalahok sa kanilang natural na kapaligiran.

etnograpiya

MAHAHALAGANG SALIK NG LINGGUWISTIKONG INTERAKSIYON (MODELONG SPEAKING) ayon kay ________ (____)

DELL HYMES (1974)

Ayon kay _____ ang pag-aaral sa wika ay nararapat na nakatuon sa paglalarawan at pagsusuri sa kakayahan ng tagapagsalita na gamitin ang wika sa tunay na sitwasyon.

Farah 1998

Bahagi ng kakayahang sosyolingguwistiko ang pagkilala sa mga pagbabago sa wika at pag-aangkop ng gamit nito ayon sa lunan at sitwasyon.

varayti ng wika

Nagkakaroon ng kabuluhan ang anomang salita o pahayag ng indibidwal kung ito ay nailulugar sa loob ng lipunan at itinatalastas sa kausap o grupo ng mga tao. Nakabubuo ng iba’t ibang konteksto ng paggamit sa wika dulot narin ng paglahok ng mga tao na may iba’t ibang Gawain, papel, interes, at saloobin sa proseso ng komunikasyon.

panlipunang penomenon

Dulot ng hindi pag-uulit ng pantig gaya ng Tagalog at hindi paggamit ng panlaping um na hinahalinhan ng panlaping ma

diyalektong cebuano-filipino

Lumilikha ng iba pang natatanging varayti ng Filipino. (Ilokano-Filipino, Kapampangan-Filipino, Hiligaynon-Filipino)

interference phenomenon

“Dahil sa kaalaman sa mga wika, sa proseso ay nababago ng tagapagsalita ang gramatika sa pamamagitan ng pagdaragdag, pagbabawas, at pagbabago ng alituntunin” - (Constantino 2002)

interlanguage (mental grammar)

Ayon kay _________ “Likas na pangyayari ang pagkakaiba-iba ng anyo at pagkakaroon ng mga varayti ng isang wika. Nararapat kilalanin ang pagkakapantay-pantay ng mga varayti.”

William Labov

Ayon kay ________ “Kailangang matukoy ng isang tao ang maraming kahulugan na maaaring dalhin ng isang pahayag batay sa iba’t ibang sitwasyon”

Lightbown at Spada 2006

“Tumutukoy sa pag-aaral sa paggamit ng wika sa isang partikular na konteksto upang magpahayag sa paraang diretsahan o may paggalang.” - Lightbown at Spada 2006

pragmatiko

“Ang pakikipag-usap ay hindi lamang paggamit ng mga salita upang maglarawan ng isang karanasan kundi paggawa ng mga bagay gamit ang salita.” - J.L Austin (1962; sipi kay Hoff 2001)

speech act

Mabisang nagagamit ang yaman ng wika upang makapagpahayag ng mga intensiyon at kahulugang naaayon sa konteksto ng usapan at gayundin, natutukoy ang ipinahihiwatig ng sinasabi, di-sinasabi, at ikinikilos ng kausap.

pragmatiko

Ang pag-aaral sa kung paano ang hindi taal na tagapagsalita ng partikular na wika at nagsisimulang matuto nito ay umuunlad ang kakayahan sa pagpapahayag ng kanilang intensiyon sa pamamagitan ng iba’t ibang speech act. - Bardovi-Harlig 1999

interlanguage pragmatics

Dalawang Uri ng Komunikasyon

berbal at di-berbal

-Uri ng komunikasyong gumagamit ng salita sa anyong pasalita at/o pasulat man. - Pasulat naman itong napadadaloy sa mga sulatin sa klase, paglikha ng blogpost, pagbuo ng manifesto at bukas na liham.

berbal

__ porsiyento ng isang karaniwang kumbersasyon ang binubuo ng di-berbal na elemento (Maggay 2002)

Anyo ng Di-Berbal na Komunikasyon

Kinesika, Proksemika, Pandama o Paghawak, Paralanguage, Katahimikan o kawalang-kibo, Kapaligiran

Tumutukoy sa kilos o galaw ng katawan. Bahagi nito ang ekspresyon ng mukha, galaw ng mata, kumpas ng mga kamay, at tindig ng katawan.

kinesika

Tumutukoy sa oras at distansya sa pakikipag-usap. - Ang oras ay maaaring pormal gaya ng isinasaad ng relo, o impormal na karaniwang nakadikit sa kultura gaya ng mga terminong “ngayon na,” “sa lalong madaling panahon,” at “mamaya na.”

proksemika

Itinuturing sa isa sa mga pinakaunang anyo ng komunikasyon. kadalasang nagsasaad ito ng positibong emosyon o pakikiramay sa mga hindi magandang karanasan. (halimbawa: pagtakip sa balikat, pagyakap sa kausap)

pandama o paghawak

Tumutukoy sa tono ng tinig at kalidad at bilis ng pagsasalita.

paralanguage

Lubhang makahulugan na karaniwang ginagawa upang mag-isip at paghandaan ang sasabihi, o dili kaya ay magparating ng tampo o sama ng loob.

katahimikan o kawalang-kibo

Tumutukoy sa pagdarausan ng pakikipag-usap at ng kaayusan nito. Mahihinuha ang intensiyon ng kausap batay sa kung saang lugar niya nais makipag-usap.

kapaligiran

Ang _______ ang maituturing na pinakalaganap at pinakabuod ng kulturang pangkomunikasyon. Isang katutubong pamamaraan ng pagpapahayag na di-tuwirang ipinaaabot ngunit nababatid at nahihiwatigan sa pamamagitan ng matalas na pakikiramdam at matunog na pagbabasa ng mga himaton; o ng mga verbal na palatandaan.

pahiwatig

isang mensaheng sinasadyang magmintis at ipinaaalingawngaw lamang sa paligid.

pahaging

isang mensaheng sadyang lihis sa layuning matamaan nang bahagya ang kinauukulan nito.

padaplis

malawakang ginagamit upang maiparating ang naisasaloob, hindi sa kaharap na kausap kundi sa sinomang nakikinig sa paligid.

parinig

mga berbal at di-berbal na pagpaparating ng puna, paratang, at iba pang mensaheng nakasasakit sa mga nakaririnig ng kunwari ay labas sa usapan.

pasaring

isang mensaheng ipinaaabot ng tao, o maging ng espiritu, sa pamamagitan ng mga ekspresyong nararamdaman gaya ng pagdadabog, pagbabagsak ng mga kasangkapan, malakas na pagsasara ng pinto, kaluskos at iba pa.

paramdam

isang mensaheng may layuning humingi ng atensiyon na kadalasang naipahahayag sa pamamagitan ng pagtatampo, pagkabalidosa sa pananamit at pagkilos, sobra-sobrang pangungulit, at iba pang kalabisang kumukuha ng pansin.

papansin

pahayag na lumalagpas sa hangganan sa pakikipag- usap na karaniwang tinututulan ng nakikinig bilang isang paalala na maaaring may masaktan: “Dahan-dahan at

sagasaan

mekanismo ng pahiwatig na kadalasang nakapokus at umiikot sa isang paksa na hindi tuwirang maipahayag subalit paulit-ulit na binabanggit tuwing may pagkakataon at kadalasang kinaiinisan ng nakikinig sa pagsasabing, “Huwag mo akong paandaran.”

paandaran

Tumutukoy sa kakayahang umunawa at makapagpahayag sa isang tiyak na wika.

Kakayahang Diskorsal

Uri ng Kakayahang Diskorsal

Kakayahang Tekstuwal at Kakayahang Retorikal

Tumutukoy sa kahusayan ng isang indibidwal sa pagbasa at pag-unawa ng iba’t ibang teksto gaya ng mga akdang pampanitikan, gabay instruksiyonal, transkripsiyon, at iba pang pasulat na komunikasyon.

Kakayahang Tekstuwal

Tumutukoy sa kahusayan ng isang indibidwal na makibahagi sa kumbersasyon. Kasama rito ang kakayahang unawain ang iba’t ibang tagapagsalita at makapagbigay ng mga pananaw o opinyon.

Kakayahang Retorikal

Kung ang isang bisita sa programang pantelebisyon ay sumasagot lamang nang ___________ sa mga tanong ng tagapanayam, mahuhusgahan siyang mahina sa kakayahang diskorsal, partikular sa kakayahang retorikal, at malamang ay hindi na muling maimbitahan.

Paisa-isang Salita

Gayundin naman, ang isang taong hindi binibigyan ng pagkakataon ang iba na magsalita o palagiang nagpapahayag hinggil sa paksang ________ sa pinag-uusapan ay masasabi ring may suliranin sa ganitong kakayahan.

Taliwas

Dalawang Batayang Panuntunan sa Pakikipagtalastasan Ayon kay Grice (1957, 1975; sipi kay Hoff 2001)

Pagkilala sa pagpapalitan ng pahayag at Pakikiisa

kinapapalooban ng mga panuntunan hinggil sa kantidad, kalidad, relasyon, at paraan ng kumbersasyon.

Pakikiisa

Gawing impormatibo ang ibinibigay na impormasyon ayon sa hinihingi ng pag-uusap hindi lubhang kaunti o lubhang daming impormasyon.

Kantidad

Sikaping maging tapat sa mga pahayag; iwasang magsabi ng kasinungalingan o ng anumang walang sapat na batayan.

Kalidad

Tiyaking angkop at mahalaga ang sasabihin.

Relasyon

Tiyaking maayos, malinaw, at hindi lubhang mahaba ang sasabihin.

Paraan

Sangkap sa paglikha ng mga Pahayag

Kaugnayan at Kaisahan

Tumutukoy sa kung paanong napagdidikit ang kahulugan ng mga pangungusap o pahayag sa paraang pasalita o pasulat.

Kaugnayan

- Tumutukoy sa kung paano napagdidikit ang dalawang ideya sa lingguwistikong paraan. - Nakapaloob dito ang paggamit ng mga panghalip (halimbawa: siya, sila, ito) bilang panghalili sa mga natukoy na sa simula ng pahayag at pagdaragdag ng mga kataga, panuring, at kumplemento upang pahabain ang mga pangungusap. - Gayundin, maaari ding pagtambalin ang mga payak na pangungusap o sugnay.

Kaisahan

Pagpapahaba sa Pangungusap

Paghahaba sa pamamagitan ng kataga, Pagpapahaba sa pamamagitan ng panuring, Pagpapahaba sa pamamagitan ng komplemento at Pagpapahaba sa pamamagitan ng pagtatambal

Napahahaba ang pangungusap sa pamamagitan ng mga katagang gaya ng pa, ba, naman, nga, pala, at iba pa.

Pagpapahaba sa pamamagitan ng kataga

Napahahaba ang pangungusap sa tulong ng mga panuring na na at ng.

Pagpapahaba sa pamamagitan ng panuring

Napahahaba ang pangungusap sa pamamagitan ng komplemento o ang bahagi ng panaguri na nagbibigay ng kahulugan sa pandiwa.

Pagpapahaba sa pamamagitan ng komplemento

Isinasaad ang gumagawa ng kilos. Pinangungunahan ng panandang ng, ni, at panghalip.

Komplementong tagaganap

Isinasaad kung sino ang nakikinabang sa kilos. Pinangungunahan ng mga pang-ukol na para sa, para kay, at para kina.

Komplementong tagatanggap

Isinasaad ang pinangyarihan ng kilos. Pinangungunahan ng panandang sa at mga panghalili nito.

Kumplementong ganapan

Isinasaad ang dahilan ng pangyayari o ng kilos. Pinangungunahan ng panandang dahil sa o kay at mga panghahali nito.

Kumplementong sanhi

Isinasaad ang bagay na ipinahahayag ng pandiwa. Pinangungunahan ng panandang ng.

Kumplementong layon

Isinasaad ang instrumentong ginamit upang maisakatuparan ang kilos. Pinangungunahan ng pariralang sa pamamagitan ng at mga panghalili nito.

Kumplementong kagamitan

Napagtatambal ang dalawang payak na pangungusap sa pamamagitan ng mga pangatnig na, at, ngunit, datapwat, subalit, saka, at iba pa. Ang mabubuong pangungusap ay tinatawag na tambalang pangungusap.

Pagpapahaba sa pamamagitan ng pagtatambal

Ayon sa UP Diksiyonaryong Filipino (2010). Ang ______ ay nangangahulugan ng “pag-uusap at palitan ng kuro”

Diskurso

Nagmula sa Middle English na discours at sa late Latin na discursus na nangangahulugang ________ at ______________ na maiuugnay sa pagsalita o pagsulat na komunikasyon

Agrumento at Kumbersasyon

Nagmula sa Middle English na _______ at sa late Latin na _______ na nangangahulugang agrumento at kumbersasyon na maiuugnay sa pagsalita o pagsulat na komunikasyon

Discours at Discursus

PerDev Monthly new

Mico Mark Costales · 64問 · 3年前

PerDev Monthly new