компьютер жады

мәліметтерді сақтауға арналған құрылғы.

мәліметтер мен программаларды жұмыс барысында сақтауға арналған, процессормен байланысқа түсетін электронды құрылғылар.

компьютерлік есептеулерге арналған мәліметтерді белгілі бір уақытқа дейін сақтайтын құрылғы. Процессор мәліметтерді жедел жадыдан алып, оларды өңдейді. Жедел жадыда тек белгілі бір уақытта болып жатқан компьютерлік процестерге қатысты мәліметтер ғана сақталып тұрады, компьютер сөнген жағдайда жедел жадыдағы мәлімет жоғалады.

өшіруге, қайта жазуға болмайтын, тек оқуға болатын, өзгертуді қажет етпейтін жад. Өзгертуді қажет етпегендіктен, «Тұрақты жад» деп аталады.

процессор мен жедел жады арасындағы айырмашылықты реттеуге қолданылатын жады. Көлемі кішкентай, өте жылдам есте сақтау құрылғысы. Негізгі мақсаты компьютердің жылдамдығын арттыру үшін қолданылады. Жедел жадыдан жылдамдығы 10 есеге дейін жоғары.

өшіруге, қайта жазуға болмайтын, тек оқуға болатын, өзгертуді қажет етпейтін жад. Өзгертуді қажет етпегендіктен, «Тұрақты жад» деп аталады. Бұл жадқа заводта арнайы құрылғының көмегімен мынандай бағдарламалар жазылады: Процессор жұмысын басқаруға арналған бағдарлама; Дисплей, пернетақта, т.б. қосалқыларды басқару бағдарламасы; Компьютерді іске қосу мен өшіру бағдарламасы; Құрылғыларды тестілеу (диагностика) жүргізу бағдарламалары.

BIOS модулі

(Basic Input Output System) - компьютер құрылғыларының арасындағы өзара әрекеттерді ұйымдастырушы бағдарлама.

Қосалқылардың жұмысқа қабілеттілігін тексеру; Операциялық жүйені жүктеу; Программалар арасында әрекеттесуді жүзеге асыру.

Мәліметтер мен программаларды ұзақ уақытқа сақтауға, тасымалдауға арналған құрылғылар. Ішкі жадынан айырмашылығы: Ол процессордан тәуелсіз, яғни тікелей байланысқа түспейді. Компьютер сөніп қалса да, деректер сақталып тұрады.

(ағылш. Hard Disk Drive, HDD) - сыйымдылығы үлкен есте b. сақтау құрылғысы.

(ағылш. Floppy disk) - қорғаныс қабаты бар иілгіш пластикалық дискі. Көлемі өте кіші ақпарат тасушы.

(ағылш. Compact Disk-Read оқуға арналған диск) және DVD-R (ағылш. Digital Video Disk-Read оқуға арналған диск) - ақпаратты бір рет қана жазуға арналған оптикалық ақпарат тасымалдаушы. Бір-бірінен айырмашылығы көлемінде.

(ағылш. Compact Disk-Read Write оқуға және жазуға арналған диск) және DVD-RW (ағылш. Digital Video Disk-Read Write оқуға және жазуға арналған диск) - ақпаратты бірнеше рет өшіріп жазуға болатын тасымалдаушы.

(ағылш. Flash memory) - заманауи ақпарат тасымалдаушы. Ақпаратты жазу мен оқу үшін электрлік сигналдар пайдаланылады және ұзақ уақыт сақталады.

компьютерді баптау (күні, уақыты, құпиясөз) мен оның конфигурациялары туралы деректерді ұзақ уақыт сақтауға арналған жады.

Компьютердің архитектурасын математик Джон фон Нейман әлемдегі ең алғашқы лампалық компьютер (ENIAC) құрастырылуына қатысқан кезде ұсынға. болатын,

операндтардың (мәліметтер, командалар) арифметикалық және логикалық операцияларын орындайды.

Белгіленген және ауыспалы ұзындығы бар логикалық кодтарға логикалық түрлендірулер жүргізеді; Белгіленген және құбылмалы нүктелі сандармен арифметикалық операциялар орындайды; Екілік-ондық кодты қолданып, ондық сандармен арифметикалық операциялар орындайды; Ауыспалы ұзындығы бар алфавиттік-сандық сөздерді өңдейді, т.б.

компьютердің барлық құрылғыларының жұмысын басқарады. Ол командалар регистрінен кезекті команданы алып, деректер мен не істеу керектігін анықтап, қойылған міндетті орындайтын әрекеттер бірізділігін береді.

деректер мен амалдарды уақытша сақтауға арналған процессордың ішкі жады.

Сумматор Командалар есептеуіші командалар регистрі

мазмұны келесі орындалатын команданың адресі сәйкес келетін басқару құрылғысының регистрі;

әр операцияны орындауға қатысатын арифметикалық-логикал құрылғының регистрі;

сандық ақпаратты таратуда байланыстырушы ретінде пайдаланылатын өткізгіштер тобы. Процессордың ішінде 3 негізгі шина бар: деректер шинасы, адрестік шина, басқару шинасы.

команданы орындауға қажетті уақыт аралығында, команданың кодын сақтап тұратын басқару құрылғысының регистрі. Процессордың барлық құрылғылары деректердің ішкі шинасы арқылы бір- бірімен өзара байланысады.

Бұл шина арқылы түрлі құрылғылар арасындағы деректе; таратылады. Мысалы, жедел жадыдан оқылған ақпарат процессорға өнделуге жіберіліп, өңделген деректер қайтадан жедел жадыға сақталу үшін жіберіледі. Деректер шинасы арқылы бір құрылғыдан екіншісіне кез келген бағытта деректерді жіберуге болады.

процессор жүгінетін құрылғының немесе жады ұяшығының адресін жіберуге арналған.

оқу, жазу, дайындық тәрізді сигналдар жіберіледі. Жоғарыд аталған құрылғылардың жұмысы процессор өнімділігіне әсер етеді. Сонымен қатар, процессордың жылдамдығы мына сипаттамаларға да тәуелді: » процессордағы ядролардың саны бір мезетте бірнеше қосымшаның жұмыс жасауына мүмкіндік береді. процессор жиілігі - жүйелік шина мен процессор арасында жіберілетін деректердің жылдамдығы. процессордың жылу бөлгіштігі Ватпен өлшенеді, ол желдеткіштің (кулердің) қандай қуатпен жұмыс жасайтынын көрсетеді.

Компьютердегі барлық ақпарат екілік код түрінде сақталады (0 және 1).

4 қағидаға негізделген:

Компьютердің барлық жадындағы деректердің қолжетімділігі. Құрылымдық жағынан негізгі жад нөмірленген ұяшықтардан тұрады, процессор бұл ұяшықтардың кез келгенін қалаған уақытында пайдалана алады. Командалар мен деректердің екілік кодтары «сөз» деп аталатын ақпарат бірліктеріне бөлініп, жад ұяшықтарында сақталады. Жадтағы бұл ақпарат бірліктеріне қол жеткізу үшін осы ақпарат сақталған ұяшықтар нөмірлері (адресс) пайдаланылады.

Деректер мен орындаушы кодтардың бірге сақталуы. Басқаша айтқанда, компьютер файлда не сақталып жатқанын білмейді. Командалар мен деректер бір жадта сақталады және жадтардың сыртқы түрі бірдей, тек пайдалану тәсілі бойынша таниды.